,,Prawda o Katyniu. Prawda o historii. Prawda o nas samych”.

My, młode pokolenie, żyjemy w biegu. Nieczęsto zdarza nam się zauważyć coś niezwykłego w drugiej osobie, gdyż jesteśmy bardzo zajęci swoimi sprawami. Ze słuchawkami na uszach, w kapturach na głowach pędzimy do swoich zajęć. A może jednak warto zauważyć drugiego człowieka, który może mieć ciekawą historię do opowiedzenia. Takim człowiekiem jest Pani Ania.

Pani Ania

Pani Ania pracuje w jednej z częstochowskich szkół, do której uczęszcza mój młodszy brat. Spokojna, uśmiechnięta starsza pani - dobry duch tej szkoły. Właśnie tak ją postrzegałem, przychodząc po młodszego brata do szkoły. Tymczasem Pani Ania, a właściwie Anna Bielecka jest prezesem Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Częstochowie. Jej dziadek, Mikołaj Rudenko, którego zna jedynie z opowiadań swojego ojca Jerzego, zginął w Katyniu. W swoim archiwum rodzinnym zgromadziła mnóstwo dokumentów dotyczących historii rodziny, mocno doświadczonej przez historię. Rozmowa z panią Anią o losach rodzinnych jest niczym wycieczka w przeszłość.

Jerzy Rudenko

Jerzy Kazimierz Rudenko był synem Mikołaja i Marii ze Zdzitowieckich. Lata dziecięce spędził z rodzicami w majątku Zaniewiszcze. Jako kilkuletni chłopiec chodził z ojcem – Mikołajem Rudenko - na polowania, pod jego pilnym okiem uczył się także jazdy konnej. Sielskie czasy zakończyły się pewnego sierpniowego wieczoru w 1939r. Wówczas przyszedł rozkaz o mobilizacji i ojciec wyjechał do Kowla. Jak Jerzy Rudenko pisał w swoich „Wspomnieniach z Kazachstanu”, że te ostatnie chwile spędzone z ojcem były naznaczone złym przeczuciem: „Nabieraliśmy łyżkami ziemniaki, kąpaliśmy je w kwaśnym mleku i zajadaliśmy, gdy nagle ktoś zastukał do okna: Mobilizacja! Uczułem w nogach zimno, które zaczęło przesuwać się ku górze, aż dotarło do serca. No to ja już nigdy tatusia nie zobaczę – pomyślałem”. Może dlatego zanim ojciec pospiesznie opuścił dom, syn zdjął łańcuszek z medalikiem i założył rodzicielowi na szyję. Medalik ten został znaleziony przy ciele Mikołaja Rudenko podczas ekshumacji zwłok w 1943r.

Pewnej kwietniowej nocy Jerzy wraz z mamą podzielił los katyńskich rodzin zesłanych przez Sowietów do Kazachstanu w bydlęcych wagonach. W tym samym czasie jego ojciec został zamordowany strzałem w tył głowy i zakopany w katyńskim lesie. Jerzy i jego mama przeżyli, powrócili do Polski w 1946r. Jerzy ukończył Uniwersytet Jagielloński, pracował jako nauczyciel fizyki i matematyki w VI LO im. J. Dąbrowskiego i II LO im. R. Traugutta. Pracował także jako wykładowca na Politechnice i WSP, był jednym z członków założycieli Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Częstochowie.

Mikołaj Rudenko

Urodzony 18 października 1893r. w Winnicy na Ukrainie. Ukończył rosyjską szkołę oficerską we Władywostoku. Brał udział w I wojnie światowej w szeregach armii carskiej. Uczestniczył w 1920r. w wojnie polsko-bolszewickiej jako dowódca kompanii piechoty podczas obrony Lwowa. Brał udział w wyprawie na Kijów, podczas której został ranny. Po wojnie w 1920r. był aspirantem Straży Granicznej i komendantem Korpusu Ochrony Pogranicza w Piłce, a później w Działdowie. Po przeniesieniu w stan nieczynny mieszkał wraz z rodziną w dzierżawionym przez siebie majątku Zaniewiszcze koło Kamienia Koszyrskiego na białoruskich kresach RP. (Na zdjęciach poniżej: po lewej – Piłka w Puszczy Noteckiej, por. Mikołaj Rudenko pośrodku w pierwszym rzędzie; po prawej – por. Mikołaj Rudenko w okresie służby w wojskowych formacjach granicznych, lata dwudzieste).

W 1939r. został zmobilizowany i brał udział w obronie przeciwlotniczej Kowla. Na tych terenach został aresztowany przez NKWD i umieszczony w obozie w Kozielsku. Stamtąd przychodziły listy do rodziny, w których pisał do synka ciepłe, pełne otuchy słowa: „Jak Jureczek przechodzi wszelkie niedostatki? Czy odbija się bardzo na zdrowiu? Pamiętaj żeby nie przeziębił się w lutym i marcu, pilnuj go”. Autor listów martwił się, że zostawił rodzinę bez opieki i pieniędzy oraz radził żonie, by sprzedała cenne rzeczy, które pomogą przetrwać najgorszy czas: „Postarajcie się na zimę zrobić zapasy żywności. (…) Jeśli nie masz pieniędzy to proszę sprzedać wszystko, co możesz, by zaopatrzyć się, gdyż ja obecnie pomóc nie mogę”. „Kładąc się spać, wstaję rano, budzę się nocami i wciąż myślę o was, jak dajecie sobie radę bez mnie i czy macie co jeść”.

Mikołaj Rudenko został zamordowany 16 kwietnia 1940r. w Katyniu. O tym fakcie rodzina dowiedziała się po opublikowaniu w 1943r. listy pomordowanych w ,,Gońcu Krakowskim” (przedruk w „Gońcu Częstochowskim”).

Pamięć o zamordowanym wciąż jest żywa. Nie tylko dzięki pożółkłym listom, które zachowały się do dziś. W 2010r. posadzono poświęcony mu Dąb Pamięci w Częstochowie, a 26 sierpnia 2015r. kolejny Dąb Pamięci, posadzony z inicjatywy władz Odolanowa i Straży Granicznej.

(Na zdjęciu poniżej: wnuczka Anna Bielecka i prawnuczka Beata Bielecka przy Dębie Pamięci Jerzego Rudenko – publikacja wizerunku za zgodą osób uwidocznionych na zdjęciu).

Pamiętać o Katyniu to nasz obowiązek. Szczególnie my, młodzi, dbajmy o to, aby ta pamięć nie minęła wraz z odejściem starszych pokoleń. Takich historii, jak dzieje rodziny pani Anny Bieleckiej, może być wiele. Zainteresujmy się tym, co mają nam do powiedzenia ludzie wokół nas. Dzięki nim możemy nie tylko poznać prawdę o Katyniu, o historii, ale i o nas samych.

Źródła:

- rozmowy z p. Anna Bielecką i p. Beatą Bielecką oraz archiwum domowe rodziny Bieleckich

- „Wspomnienia z Kazachstanu Jerzego Rudenko” pod red. R. Stefaniaka, Częstochowa 2017.

- „Mężom i ojcom naszym” pod red. T. Mysłka i Z. Ziętala, Stowarzyszenie Rodzina Katyńska w Częstochowie 2006.

- „Żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza i Straży Granicznej – ofiary Zbrodni Katyńskiej, pod red. A. Ochała, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016.

- wywiad Anny Cichobłazińskiej z Anną Bielecką „Rodzina katyńska pamięta” [w:] „Niedziela” 11.04.2014r.

- artykuł Beaty Bieleckiej „Wspomnienie. Jerzy Kazimierz Rudenko” [w:] „Gazeta częstochowska” – z zasobów internetowych gazety.

Notka o autorze pracy:

Nazywam się Jan Bitner, jestem uczniem klasy 3 gimnazjum. Interesuję się architekturą	i historią, lubię sport – uprawiam lekkoatletykę. Chętnie uczę się również matematyki, geografii i języków obcych.

TOMASZ BITNER

2018-04-23

SZYMANSKA Lilla