TOMASZ CHROBAK

Szkoła Podstawowa nr 9 im. Tadeusza Kościuszki

w Bielsku-Białej

Nauczyciel – opiekun: mgr Sabina Łanucha, mgr Marta Kaczor

IX Wojewódzki Konkurs Historyczno-Literacki

„Prawda i kłamstwo o Katyniu”

marzec 2018

Tytuł pracy:

Notka biograficzna:

Nazywam się Tomasz Chrobak, mam 13 lat. Urodziłem się 27 maja 2004 roku w Żorach. Mieszkam w Bielsku-Białej. Jestem uczniem 7 klasy Szkoły Podstawowej nr 9. Moje ulubione przedmioty szkolne to język polski, chemia, fizyka i religia. Dodatkowo uczę się języka hiszpańskiego. W wolnym czasie lubię chodzić na spacery z moim psem, czytać książki
i przeglądać interesujące strony internetowe.

Ten, kto mówi kłamstwo, nie uświadamia sobie,
jak wielkiego zadania się podejmuje,
bo będzie musiał wymyślić
jeszcze dwadzieścia innych kłamstw,
żeby podtrzymać to jedno.

- Alexander Pope

Rozdział I: Wojna

Bohaterska obrona ojczyzny przed agresją III Rzeszy i ZSRR to ważna i wielka karta polskiej historii. Nasz kraj jako pierwszy przeciwstawił się Niemcom i podjął walkę obronną. Kolejny cios nastąpił w dniu 17 września 1939 roku. Armia Czerwona zaatakowała Polskę od wschodu. Wobec przeważających sił Niemiec i ZSRR Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych Edward Śmigły-Rydz podpisał kapitulację.

Polacy znaleźli się pod okupacją, która potrwa pięć długich lat. Dzieje narodu polskiego w tym czasie to dramaty polskich rodzin, które na zawsze pozostaną w pamięci ich bliskich i będą przekazywane z pokolenia na pokolenie, chociaż coraz rzadziej i z coraz mniejszą dokładnością. Któż nie miał dziadka zesłanego na Sybir? Czyja babcia nie zdobywała całymi dniami pożywienia dla swoich dzieci, podczas gdy jej mąż był w Auschwitz? … Wrócił, co prawda, ale wkrótce zmarł. W każdej polskiej rodzinie wojna zostawiła swój ślad. Wciąż żyją ludzie, którzy byli naocznymi świadkami tych wydarzeń, pamiętają te dni, czasami chcą się dzielić swoją pamięcią. Jednym z nich jest pan Zbyszek.

Rozdział II: Tata – obóz

Zbyszek miał 5 lat, gdy wybuchła wojna. Jego ojciec był oficerem Wojska Polskiego, a mama – nauczycielką. Mieszkali we Lwowie, niedaleko Opery Lwowskiej. Żyli spokojnie i byli szczęśliwą rodziną. Z tego okresu Zbyszek zapamiętał swoje podwórko i rosnące na nim pelargonie, które z mamą pracowicie podlewali.

Przyszedł wrzesień 1939 roku. We Lwowie po niemieckich bombardowaniach od wschodu nadchodziła Armia Czerwona. Stawianie oporu Sowietom było bezcelowe.

22 września, Lwów: Rano polska delegacja w składzie: gen. W. Langner, płk B. Rakowski
i kpt. Kazimierz Czyhiryn jako tłumacz spotkała się w Winnikach z przedstawicielami Armii Czerwonej. Sowieci polskie warunki przyjęli w całości i bez dyskusji. Został podpisany "Protokół ogłoszenia o przekazaniu miasta Lwowa Armii Czerwonej", zgodnie z którym oficerowie mieli zagwarantowaną wolność osobistą i nietykalność własności oraz możliwość wyjazdu za granicę. Jednocześnie gen. W. Langner wydał "Rozkaz do wojska załogi Lwowa", określający kolejność i sposób opuszczania miasta przez żołnierzy, "Rozkaz do żołnierzy"
z podziękowaniem za obronę miasta i "Odezwę do mieszkańców". […] Polacy wychodzili ze Lwowa w kolumnach, oddzielnie oficerowie, a oddzielnie pozostali wojskowi. Za granicami miasta ich eskortowanie przejęli żołnierze sowieccy. Po dotarciu do Winnik polscy oficerowie nie zostali jednak zwolnieni, tylko ze złamaniem podpisanych umów wzięci do niewoli.

Los ten stał się udziałem taty Zbyszka. Jako oficer został przewieziony do obozu jenieckiego dla Polaków w Kozielsku. Mijały miesiące pełne niepewności i tęsknoty. Tata Zbyszka pisał do rodziny:

Kozielsk, 10.12.1939r.

Kochana Marysiu i Zbyniu!

Zbliżają się święta Bożego Narodzenia. Myślami i sercem jestem przy Was. Tutaj czekamy w niepewności, co przyniesie następny dzień. Mam nadzieję, że wkrótce nas wypuszczą i wrócę do domu. Wspominam Was bez przerwy. Kochany Zbysiu, słuchaj mamusi, opiekuj się Finką, jak wrócę, to pójdziemy na długi spacer tam, gdzie będziesz chciał. Życzę Wam, abyście przeżyli ten czas w spokoju. Nie martwcie się o mnie. Ucałujcie rodziców.

Ściskam i całuję, Tata

Początkiem maja 1940 roku pod bramy obozu podjechała ciężarówka. Tatę Zbyszka
i wielu innych jego kolegów wywieziono do Katynia. Tam spotkał ich straszliwy los. Zostali zamordowani przez funkcjonariuszy NKWD. Na długi czas słuch o nich zaginął.

Rozdział III: Mama – poszukiwania

Od mieszkańców pobliskich wiosek doszły do Lwowa wieści o oficerach wywiezionych do obozów jenieckich. Początkowo do rodzin dochodziły listy, później korespondencja się urwała. Przyszedł rok 1940, minął miesiąc, potem drugi, wreszcie nadeszła wiosna. Już w marcu zieleniły się drzewa. We Lwowie ludzie nie cieszyli się wiosną, żyli w ciągłym strachu. Nikt nie znał dnia ani godziny, kiedy przyjdą Sowieci, każą się spakować i wywiozą na Sybir.

Mama przygotowała kuferek z niezbędnymi rzeczami: ciepłymi ubraniami, jedzeniem, lekarstwami. Czasami ze smutkiem patrzyła na wierną Finkę, która jakby rozumiała co się dzieje i leżała na dywaniku przy biurku taty.

Pewnego dnia pod dom podjechał samochód. Serce waliło mamie ze strachu, warkot samochodu nie zapowiadał nic dobrego. Wyjrzała przez okno i zobaczyła wujka z Warszawy. Pomógł jej znieść walizki i kuferki. Jeszcze Finka, wujek niechętnie wpuścił ją do auta. Już po kilku godzinach wszyscy dotarli do Warszawy, do małego mieszkanka przy ulicy Długiej. Mieli tam przeżyć wojnę. Cały czas czekali na tatę, mając nadzieję, że w końcu do nich wróci.

Potem nastąpił koszmar. 17 kwietnia 1943 roku „Ilustrowany Kurier Polski” podał informację o odkryciu masowych grobów polskich oficerów w Katyniu w artykule pt. Oficerowie polscy ofiarami okrucieństw bolszewickich. Przez głośniki uliczne – szczekaczki były wymieniane nazwiska zamordowanych, wśród nich mama usłyszała nazwisko jej męża. Wiadomość o śmierci taty była wielkim ciosem dla Zbyszka i mamy. Nie tylko dla nich. Cała Warszawa była w szoku. Początkowe niedowierzanie zamieniło się w pewność, kiedy zaczęły napływać kolejne wiadomości.

Mijały lata. Mama zawsze była zainteresowana informacjami
o Katyniu, ale po zakończeniu wojny stało się to tematem tabu. Komunistyczne władze Polski ukrywały prawdę i media nie mówiły na ten temat nic. Na symbolicznym grobie mama Zbyszka nie mogła nawet napisać, że jej mąż zginął w Katyniu. Sama już nie wiedziała, kto popełnił zbrodnię. Raz mówiono, że to Rosjanie, a raz, że Niemcy. Dopiero po upadku komunizmu w 1989 roku temat Katynia powrócił i zaczęły się pojawiać rzetelne informacje. Mama Zbyszka tego jednak nie dożyła.

Rozdział IV: Pan Zbyszek – współczesność

W zabytkowej kamienicy przy ulicy Legionów w Bielsku-Białej mieszka pan Zbyszek. Ma około siedemdziesięciu lat. Codziennie rano maszeruje ze swoim psem Azorem po świeże pieczywo do sklepu. Przywiązuje go do słupka, rozmawia z paniami ekspedientkami, powie coś miłego, czasem ponarzeka, że znowu wycięli drzewa i nie będzie cienia w lecie.

Pewnego wiosennego dnia na podwórku pan Zbyszek postawił wielką skrzynkę, nasypał do niej ziemi, a potem pracowicie sadził małe roślinki. W piaskownicy bawiły się dzieci, na ławeczce siedziały ich mamy i opowiadały, jakie to ciężkie czasy, jakie wszystko drogie, że nie ma miejsc w przedszkolu. Pan Zbyszek musiał słuchać tego narzekania. Chyba miał słabszy dzień, bo ten zazwyczaj spokojny i uprzejmy człowiek nagle wrzasnął: „Weźcie się za jakąś robotę zamiast siedzieć i narzekać! Nie widzicie, ile tu śmieci po ziemi się wala, pełno puszek, butelek – jak to wygląda?! Wstyd! Takie ładne i młode dziewczyny, a tak marudzą! Zły przykład dzieciakom dajecie! Wody byście mi przyniosły, bo muszę podlać moje pelargonie!” Mamy się oburzyły, że ktoś im kazał sprzątać podwórko, ale jedna z nich poszła do domu i przyniosła wody we wiaderku. Pan Zbyszek uśmiechnął się i podziękował. Teraz pelargonie będą rosły pięknie. Przysiadł się do mam na ławeczkę i razem patrzyli na bawiące się dzieci.

Żadna z mam nie wiedziała, że to właśnie takiego wiosennego dnia, tata pana Zbyszka został zamordowany przez Sowietów w katyńskim lesie, że to na jego pamiątkę pan Zbyszek sadzi co roku pelargonie i troskliwie je podlewa. Nadal przechowuje kilka listów od ojca, które dotarły z obozu w Kozielsku.

Pan Zbyszek nie ma w domu telewizora, nie ogląda seriali ani nie słucha wiadomości. Żyje sobie spokojnie, sadzi pelargonie i codziennie wędruje do sklepu. Sąsiedzi lubią go za pogodne usposobienie. Czasami przyjeżdża do niego rodzina. Często odwiedza Pomnik Ofiar Katynia na Cmentarzu Wojskowym. Jest wówczas elegancko ubrany i zapala znicz.

KONIEC

Wykorzystane źródła:

Tadeusz A. Kisielewski, Katyń. Zbrodnia i kłamstwo, Poznań 2008

Discovery Historia: Katyń [film]

Wikipedia

Adres do korespondencji:

ul. Lermontowa 13/6

43-300 Bielsko-Biała

tel. 606 850 921

e-mail: tomek.chrobak@onet.eu

Pelargonie

Opera Lwowska, źródło: Wikipedia

źródło: Wikipedia

Katyń – niemiecki afisz propagandowy, źródło: Wikipedia

Ul. Legionów w Bielsku-Białej, źródło: Wikimedia Commons

Pomnik Ofiar Katynia na Cmentarzu Wojskowym w Bielsku-Białej, źródło: mapa Targeo

Tomek Chrobak

2018-04-23

SZYMANSKA Lilla