Stary człowiek usiadł na fotelu. Zmarszczonymi dłońmi zdjął okulary i położył je na biurku, tuż obok notesu. Jedyne zapisane słowa na kartce brzmiały: "Anthony Eden, 24 maj". Ten dzień był dzisiaj.

A dokładniej była to godzina pierwsza po południu w gabinecie człowieka, który mógł wiele zmienić. Wiedział jednak, że nie przyjmą go ochoczo i nie pochwalą go. Sam premier Wielkiej Brytanii, człowiek o niesamowitej charyzmie i autorytet dla wielu, nie był rad z jego depeszy. Skomentował ja krótko i można było wyczuć, że chciałby, aby temat po prostu zniknął.

Jednakże zniknąć nie mógł. To, co się stało, powinno pozostać w pamięci ludzkiej na długo, o ile nie na zawsze. Prymitywny mord, który został dokonany w Katyniu, powinien na pokolenia być ostrzegawczym sygnałem dla narodów. Powinien pokazywać, czym naprawdę jest wojna, czym naprawdę jest bestialstwo.

I czym naprawdę są ludzie.

Ale nie było to takie proste. Nie tu, w Królestwie Wielkiej Brytanii, gdzie po odpartej ofensywie niemieckiej mieszkańcy potrafili już nawet kpić z wroga, zapominając o niedawnym strachu i nieustającej wojnie na drugim brzegu. Nie mówią o Dunkierce, jako o chaotycznej ucieczce z Francji, tylko jako o bohaterskiej ewakuacji. Niektórzy nie pamiętają, jak uciekali do schronów w czasie nalotów trzy lata temu. Wiedzą, że wygrali bitwę powietrzną z Niemcami i tyle im wystarczy. Zabawne, że walczyli tam też właśnie Polacy, których pochwalił sam Churchill. Teraz jednak Anglia żyje w strefie względnego komfortu i nie obchodzi ją, co się dzieje z innymi.

Nie cała jednak, pomyślał z przelotnym uśmiechem starzec. Są jeszcze ludzie, dla których prawda znaczy więcej, niż dobra polityka dyplomatyczna za wszelką cenę.

Przemyślenia przerwało mu pukanie do drzwi.

-Proszę wejść!

Do pomieszczenia wszedł niski człowiek przy kości; zza jego oprawek okularów można było wyczytać pogodę ducha oraz pewną zadumę, wynikającą zapewne z powodu, iż mężczyzna ten był profesorem. Nazywał się Douglas Lloyd Savory. Ze starcem, którego odwiedził, łączyło go to, że był niewiele starszy, także poświecił się sprawie Katynia oraz to, że oboje uwielbiali zielone łąki Irlandii.

-Dzień Dobry, Owen! – od drzwi krzyknął poseł.

-Oby taki był. Siadaj, Douglasie. – Owen O’Malley wskazał ręką na krzesło.

-Jak Twój raport? – profesor ledwie usiadł się z podekscytowania – Przekazałeś go już ministrowi? Był zły, jak przewidywaliśmy, czy bardziej zaskoczony? Mówił coś o słowach Churchilla? Może nawet cię nie wpuścił? Poszedłeś tam chociaż? – Raport jest tutaj – ambasador polskiego rządu na uchodźstwie skierował wzrok na plik kartek leżący na biurku obok notesu. – Przepisałem go dzisiaj rano.

-Mam nadzieję, że masz przynajmniej kilka kopii. Jak znam Edena, to pewnie spali to w kominku zanim choćby na to spojrzy. Ewentualnie machnie nim przed twarzą premiera, a potem oboje spalą go w kominku, zaśmiewając się z małego dyplomaty i irlandzkiego posła.

O’Malley parsknął, wyobrażając sobie tę sytuację.

-Za chwilę go zaniosę. – dodał po chwili

-I słusznie. Jeśli dasz to jakiejś sekretarce sekretarki, to raport pewnie znajdzie się na biurku dopiero po wojnie, a i na to byłaby marna szansa. Prędzej zobaczyłbyś go na jakimś edynburskim bagnie.

-Właśnie. – przytaknął pogrążony we własnych myślach twórca raportu, o którym świat miał usłyszeć dopiero trzydzieści lat później.

-Powiedz mi, bo zżera mnie ciekawość, jak zareagował polski rząd?

-Sikorski jest dla mnie nieosiągalny, ale przeczytał to prezydent Raczkiewicz. Wzruszył się i pochwalił mnie za to, że tak poświęcam się dla tej sprawy. – odparł z wrodzoną skromnością ambasador -Podziwiam Sikorskiego za to, co robi. Według mnie jest Winstonem Churchillem Polski. No, może jego połową. Jednak to, co czyni dla polskiej sprawy jest godne pochwały. Przykro mi na myśl, że to biedne państwo nie ma takich wielu. Cieszmy się chociaż tym, że Anglia ma i może zostać ostoją cywilizacji dla takich narodów, jak Polacy, Grecy lub Rumuni. – Savory napełnił się dumą

-Wolałbym jednak Polaków w Polsce. Tam jest ich kraj i tam powinna być ich cywilizacja. -Co racja, to racja. Każdy zasługuje na dom. Cieszę się, że mogę mieszkać dość bezpiecznie na naszych wyspach bez porażającego zagrożenia, że ktoś mnie stąd wypędzi. Co innego z krajami Europy. Kilka dni temu wybuchło w Warszawie powstanie, pewnie obiło ci się to o uszy. Skazane jest na porażkę, to pewne, ale ciekawi mnie, jak na te wszystkie wydarzenia zareaguje Hitler, a jak Stalin. Zapewne jak tylko dowie się o twoim raporcie, to zerwie stosunki dyplomatyczne z polskim rządem.

-Jak nie ten, to inny pretekst. – odparł cicho O’Malley – Powód się zawsze znajdzie, a ZSRR zachowało się okropnie i poniesie tego konsekwencje, choćby nie wiem jak mocno by to tuszowało. Wszyscy od dziecka wiedzą, że prawda zawsze wygrywa.

Profesor filologii romańskiej spojrzał na swojego przyjaciela z zaciekawieniem.

-Nigdy bym się po tobie nie spodziewał czegoś takiego. Nie kojarzysz się z osobą, która jest skłonna do działania. Niektórzy wręcz twierdzą, że przydzielili cię do polskiego rządu, bo jesteś taki jak oni, potrafisz głównie gadać i gadać. Ty natomiast może i siedzisz u siebie w gabinecie i nie wyściubiasz nosa poza budynek, ale za to jako pierwszy coś zrobiłeś. Nie wiem, jak nasz rząd zareaguje na raport o Katyniu, nie obchodzi mnie to. Ważne, że wykonałeś krok. Ważne, że ludzie się dowiedzą, że tym razem to nie Niemcy były winne zbrodni, a Związek Radziecki. Zawsze, kiedy nachodzą mnie wątpliwości, myślę o polskiej elicie, która do ostatniej chwili wodzona za nos zginęła z podniesioną głową w katyńskim lesie wiedząc, że nie strzela nazista, a komunista. Mogę Cię zapewnić, że gdyby ci martwi oficerowie mogli poznać treść tego raportu, schyliliby przed tobą swoje żołnierskie czapki z podziękowaniem.

Owen O’Malley spojrzał na posła z wdzięcznością. Nie wyrzekł ani słowa. Nie potrafił. Nie po czymś takim.

Douglas Lloyd Savory, przyszły twórca memoriału związanego z prawdą o Katyniu, który miał przeczytać sam prezydent Roosevelt, uśmiechnął się, wstał, potrząsnął rękę ambasadora polskiego rządu na uchodźstwie i wyszedł, zamykając za sobą drzwi, wciąż z uśmiechem pełnym dumy.

Stary człowiek siedział jeszcze w fotelu. Myślał o przyszłości. Myślał o decyzjach, jakie jeszcze zostaną podjęte w tej sprawie i w tej wojnie. Myślał o ludziach, którzy będą walczyli o prawdę, jak i o tych, którzy będą walczyli, aby ta nigdy nie wyszła na jaw. Myślał o III Rzeszy, na którą prawdopodobnie padną oskarżenia o zamordowanie Polaków w

Katyniu. Myślał o Związku Radzieckim, który będzie robił wszystko, aby zrzucić winę na Hitlera i samemu się oczyścić.

Spojrzał na kartki leżące na biurku obok notesu i wziął je do ręki.

Przez chwilę mocował się z całym światem.

Prosty ambasador i Prawda kontra ZSSR, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.

Zaskakująco krótko trwała ta nierówna walka, jednak jej wynik mimo wszystko zaskakujący nie był.

Wszyscy od dziecka wiedzą, że prawda zawsze wygrywa.

Notka Biograficzna:

Jestem Konrad Domagała i chodzę do 3 klasy Gimnazjum w Mikołowie, na Śląsku. Historią interesowałem się od dłuższego czasu, najbardziej ciekawią mnie kulisy najciekawszych wydarzeń oraz fakty, o których zwykle nie ma informacji w podręcznikach. Kocham czytać książki wszelkiego typu, a różne opowiadania bazgrzę od dwóch lat. Nie jestem profesjonalnym pisarzem, ale staram się, aby to, co piszę, miało przekaz i płynęło z prawdziwej głębi ducha.

Marcin Pogonowski

2018-04-23

SZYMANSKA Lilla